Allah kitabında buyurur ki: “Siz Allahın dininə yardım  edərsizsə, Allah da sizə yardım edər, addımlarınızı sabit edər  və ayaqlarınızı sürüşməyə qoymaz.”. (Muhamməd sürəsi, 7. ayə)

29 / Rəbiülaxır / 1443

Təfsir


1. Tərifi.

a) Lüğəti mənası: Rübubiyyə sözü rəbəbə felindən əmələ gəl­miş məsdərdir. Rəbb sözü də bu feildən əmələ gəlmişdir. Rübubiyyə Allahın sifətidir. Bu, Allahın Rəbb adından götü­rülmüşdür. Rəbb sö­zü ərəb dilində müxtəlif mənalar daşıyır: hökmdar, itaət olunması gə­rəkən rəhbər, islah edən.a) Lüğəti mənası: Rübubiyyə sözü rəbəbə felindən əmələ gəl­miş məsdərdir. Rəbb sözü də bu feildən əmələ gəlmişdir. Rübubiyyə Allahın sifətidir. Bu, Allahın Rəbb adından götü­rülmüşdür. Rəbb sö­zü ərəb dilində müxtəlif mənalar daşıyır: hökmdar, itaət olunması gə­rəkən rəhbər, islah edən.

b) İstilahi mənası: Rübubiyyə tövhidi – Allahı Onun gördüyü işlərdə təkləşdirməyə deyilir. Bu işlərə yaratmaq, ruzi vermək, hökm­ranlıq etmək, nemət vermək, mülk sahibi olmaq, surət vermək, əta etmək və məhrum etmək, fayda vermək və zərər yetirmək, öldürüb-diriltmək, işləri sahmana salmaq, hökm vermək və təqdir etməyi mi­sal gös­tərmək olar. Bütün bu işlərdə Allahın şəriki yoxdur. Odur ki, hər bir insan bunlara iman gətirməlidir.b) İstilahi mənası: Rübubiyyə tövhidi – Allahı Onun gördüyü işlərdə təkləşdirməyə deyilir. Bu işlərə yaratmaq, ruzi vermək, hökm­ranlıq etmək, nemət vermək, mülk sahibi olmaq, surət vermək, əta etmək və məhrum etmək, fayda vermək və zərər yetirmək, öldürüb-diriltmək, işləri sahmana salmaq, hökm vermək və təqdir etməyi mi­sal gös­tərmək olar. Bütün bu işlərdə Allahın şəriki yoxdur. Odur ki, hər bir insan bunlara iman gətirməlidir.

2. Dəlillər.

a) Qurandan dəlillər.

Uca Allah buyurur: “O, göyləri görə biləcə­yi­niz bir di­rək olma­­dan yara­dıb sax­la­mış, yer sizi sil­kələ­məsin deyə, orada möh­kəm dağ­lar qurmuş və ora cürbəcür hey­vanlar yaymışdır. Biz göy­dən yağ­­mur yağdı­rıb ora­da cür­bə­cür gözəl bitkilər bitir­dik. Bunlar Allahın yaratdıq­larıdır. İndi siz mənə göstərin gö­rüm, On­dan baş­qaları nə ya­radıblar? Xeyr! Zalımlar açıq-aydın az­ğınlıq için­də­dirlər”(Loğ­man, 10-11). Uca Allah həmçinin buyurur: “Bəlkə onlar öz-özünə (ya­xud əbəs yerə) ya­ranıblar? Yaxud onlar yara­dan­lar­dır?” (ət-Tur, 35).Uca Allah buyurur: “O, göyləri görə biləcə­yi­niz bir di­rək olma­­dan yara­dıb sax­la­mış, yer sizi sil­kələ­məsin deyə, orada möh­kəm dağ­lar qurmuş və ora cürbəcür hey­vanlar yaymışdır. Biz göy­dən yağ­­mur yağdı­rıb ora­da cür­bə­cür gözəl bitkilər bitir­dik. Bunlar Allahın yaratdıq­larıdır. İndi siz mənə göstərin gö­rüm, On­dan baş­qaları nə ya­radıblar? Xeyr! Zalımlar açıq-aydın az­ğınlıq için­də­dirlər”(Loğ­man, 10-11). Uca Allah həmçinin buyurur: “Bəlkə onlar öz-özünə (ya­xud əbəs yerə) ya­ranıblar? Yaxud onlar yara­dan­lar­dır?” (ət-Tur, 35).

b) Sünnədən dəlillər.

İmam Əhməd və Əbu Davud Abdullah ibn Şixxirdən (radiyallahu anhu) Pey­ğəmbə­rin (sallallahu aleyhi və səlləm) belə dediyini rəvayət etmişdir: “Seyyid, Uca və Ulu Allahdır...” Tirmi­zinin "Sünən" əsərində və başqa rəvayətlərdə Pey­ğəm­bər (sallallahu aleyhi və səlləm) İbn Abbasa vəsiyyət edərək demişdir: “Bil ki, bütün üm­mət yığışıb sənə fayda vermək istəsə, Allahın sənin üçün yazdığın­dan baş­qa sənə heç bir fayda verə bilməzlər. Həmçinin əgər onlar yığışıb sənə bir zərər yetir­mək istəsələr, Allahın sənin üçün yazdığın­dan başqa sənə heç bir zərər yetirə bilməzlər. Artıq qələmlər qaldırıl­mış, mürəkkəblər də quru­muşdur.”1İmam Əhməd və Əbu Davud Abdullah ibn Şixxirdən (radiyallahu anhu) Pey­ğəmbə­rin (sallallahu aleyhi və səlləm) belə dediyini rəvayət etmişdir: “Seyyid, Uca və Ulu Allahdır...” Tirmi­zinin "Sünən" əsərində və başqa rəvayətlərdə Pey­ğəm­bər (sallallahu aleyhi və səlləm) İbn Abbasa vəsiyyət edərək demişdir: “Bil ki, bütün üm­mət yığışıb sənə fayda vermək istəsə, Allahın sənin üçün yazdığın­dan baş­qa sənə heç bir fayda verə bilməzlər. Həmçinin əgər onlar yığışıb sənə bir zərər yetir­mək istəsələr, Allahın sənin üçün yazdığın­dan başqa sənə heç bir zərər yetirə bilməzlər. Artıq qələmlər qaldırıl­mış, mürəkkəblər də quru­muşdur.”1

v) İnsan ağlı.

Ağıl Allahın möcüzələrinə baxıb onlar haqda düşünməklə Allahın varlığına və onun rübubiyyətdə tək olmağına, Onun kamil qüd­rət sahibi olmasına və insanlar üzərində nəzarət etməsinə inanır. Belə ki, Allahın yaratdıqlarına baxıb onunla Allahın rübubiyyətdə tək olma­sı­na müxtəlif yollarla dəlil gətirmək olar. Həmin yolların ən məş­huru ikidir:Ağıl Allahın möcüzələrinə baxıb onlar haqda düşünməklə Allahın varlığına və onun rübubiyyətdə tək olmağına, Onun kamil qüd­rət sahibi olmasına və insanlar üzərində nəzarət etməsinə inanır. Belə ki, Allahın yaratdıqlarına baxıb onunla Allahın rübubiyyətdə tək olma­sı­na müxtəlif yollarla dəlil gətirmək olar. Həmin yolların ən məş­huru ikidir:

1-ci yol. İnsanın yaradılışı barədə düşünməklə Allahın möcü­zələrinə nəzər salmaqdır ki, bu da nəfsi dəlalət adlanır. İnsan Allahın ən böyük möcüzələrindən biridir ki, bununla Allahın tək şəriksiz ol­masına dəlil gətirmək olar. Uca Allah buyurur: “Qəti inananlar üçün yer üzündə dəlillər vardır. Sizin özünüzdə dədəlil­lər vardır. Məgər görmür­sü­nüz?” (əz-Zariyat, 20-21). Uca Allah həmçinin buyu­rur: “And olsun nəfsə və onu yaradıb kamilləşdirənə” (əş-Şəms, 7). Və əgər insan özü haqda, habelə Allahın onu qəribə biçimdə yaratdığı barədə dərindən düşünsə, başa düşər ki, onun Yaradan, Müdrik və (hər şeydən) Xəbərdar olan Rəbbi var. Axı insan özünün yaranmış olduğu nütfəni yarada bilməz, yaxud bu nütfəni lax­talanmış qa

Namaz vaxtları

İşğal olunmuş rayonlarımız və işğal tarixləri                  

Xocavənd

02.10.1992

Xocalı

26.02.1992

Şuşa

08.05.1992

Laçın

18.05.1992

Kəlbəcər

02.04.1993

Ağdam

23.07.1993

Cəbrayıl

23.08.1993

Qubadlı

31.08.1993

Füzuli

23.08.1993

Zəngilan

29.10.1993


right_html